“…Chạm khắc đồ gỗ thì cần phải có đường mực mới chính xác được. Người ta tiếp nhận lời khuyên nhủ mới có thể đạt đến cảnh giới của Thánh nhân…”

Khổng Phu Tử là danh hiệu tôn kính của hậu thế cho Khổng Khâu (551 TCN – 479 TCN) tự Trọng Ni, là nhà sáng lập Nho gia, đồng thời là giảng sư và triết gia lỗi lạc bậc nhất Á Đông. Khổng Tử cùng với Đức Phật Thích Ca Mâu Ni và Lão Tử được xem là 3 Thánh nhân có ảnh hưởng lớn nhất tới văn hóa Á Đông, và có một sự trùng hợp là cả 3 người đã sống trong cùng một thời kỳ lịch sử.

Trí tuệ và công đức của Khổng Tử được đúc kết trong mỹ tự “Vạn thế sư biểu” (Bậc thầy của muôn đời) hoặc “Đại thành chí thánh tiên sư”, hay như có thơ rằng “Thiên bất sinh Trọng Ni, vạn cổ như trường dạ” (tạm dịch: Trời không sinh Trọng Ni, muôn đời như đêm dài).

Dưới đây là đoạn đối đáp giữa Khổng Tử và học trò bàn về sự học, được ghi trong tác phẩm “Thuyết Uyển – Kiến bản” của Lưu Hướng thời Tây Hán (206 TCN – 202 SCN).

***

Khổng Tử hỏi học trò là Tử Lộ: “Con yêu thích điều gì?”.

Tử Lộ trả lời: “Con thích múa kiếm”.

Khổng Tử nói: “Ta không hỏi ý đó. Ta muốn nói rằng dựa vào tài cán của con, mà còn cố gắng học tập thêm nữa, người khác làm sao đuổi theo kịp được?”.

Tử Lộ hỏi: “Học tập cũng có lợi sao?”.

Khổng Tử nói: “Một vị Vua nếu như không có bề tôi nào dám khuyên can, việc chính sự sẽ vấp phải sai lầm bại hoại. Một kẻ sỹ nếu không có người bằng hữu nào có thể khuyên bảo cho mình, thì đức hạnh rồi sẽ có thiếu sót. Cưỡi ngựa chưa thuần không thể vứt bỏ roi ngựa. Bắn cung nỏ không thể để thất lạc dụng cụ chỉnh cung. Chạm khắc đồ gỗ thì cần phải có đường mực mới chính xác được. Người ta tiếp nhận lời khuyên nhủ mới có thể đạt đến cảnh giới của Thánh nhân. Theo thầy học tập, siêng năng học hỏi, chắc chắn có thể thành công. Vứt bỏ nhân nghĩa, chán ghét những người trí thức, thì sớm muộn cũng sẽ phạm tội và bị trừng phạt. Người quân tử thông thái sáng suốt thì không thể không học tập được”.

Tử Lộ nói:“Giống cây trúc sinh ra trên núi Nam, không được gia công, bản thân nó chính là đã ngay thẳng. Chặt nó xuống dùng để làm mũi tên, có thể bắn thủng cả da tê giác. Vì sao lại cần phải học tập chứ?”.

Khổng Tử nói: “Lấy lông vũ gắn thêm vào đuôi mũi tên, đầu mũi tên mài cho sắc bén hơn nữa, không phải là sẽ bắn càng lợi hại hơn sao?”.

Tử Lộ thi lễ và nói: “Con xin tiếp thu lời dạy bảo của Ngài!”.

Thanh Ngọc (T/H)

Xem thêm:

videoinfo__video3.daikynguyen.tv||3a69a2ca2__

Ad will display in 09 seconds